تبلیغات
گروه برق دانشکده فنی امام محمد باقر(ع)ساری - آشنایی با سیستم اعلام حریق

گروه برق دانشکده فنی امام محمد باقر(ع)ساری

پنجشنبه 23 مهر 1394

آشنایی با سیستم اعلام حریق

نویسنده: علی رضا شمشیری   


آشنایی با سیستم اعلام حریق




چکیده

امروزه در صنعت ساختمان اهداف ساخت به سویی می رود تا با تغیرات جزیی و استفاده بهینه از امکانات موجود بهترین فضا را جهت پیشگیری از خطرات و کاهش ریسک پذیری در ساختمان فراهم آورد.

در این نقطه نقش مهندسین در ساخت و سازها متمایز از سایر افراد می باشد، بگونه ای که در اخبار می شنویم در شهرهای بزرگ جهان مانند توکیو در سال شاید هزاران زمین لرزه بوقوع می پیوند ولی آماری از خسارت مالی یا جانی شاهد نیستیم یا اینکه آمار حریق در شهرهای بزرگ دنیا نشان دهنده این واقعیت است که مهندسی در جهان به سمتی پیش می رود که همواره پیشگیری بهتر از درمان است . سیستم اعلام و بدنبال آن اطفاء حریق از جمله مواردی است که به موضوع پیشگیری از بروز حریق در ساختمان می پردازد. در این مقاله سعی می شود که با توجه به فراهم بودن فضا جهت آشنایی هر چه بیشتر مهندسین  بویژه مهندسین برق با قسمت اعلام حریق که وظیفه آن بردوش جامعه مهندسین برق است گاهی هر چند کوچک در راستای این رسالت برداریم باشد تا در آینده شاهد کاهش ریسک حریق پذیری ساختمان های ساخته شده در کشور باشیم.

 

1-مقدمه

سیستم های اعلام حریق که چندین دهه از طول عمر آن در جهان می گذرد توانست بخوبی جایگاهی مناسب را در صنعت ساختمان بدست آورد. بگونه ای که ما امروزه در نشریات و مقررات ملی ساختمان در کشور خود شاهد این مدعی هستیم که تاکید لازم برای موضوع سیستم های اعلام حریق می گردد بویژه این مسئله برای ساختمان خاص و آپارتمانهای 4 طبقه و بالاتر دارای اهمیت می باشد. زیرا حفاظت از اموال و جان دارای اهمیت انکار ناپذیر است . متاسفانه علی رغم تاکید و وضع قوانین در خصوص نصب سیستم های اعلام حریق این مهم هنوز نتوانسته در صنعت ساختمان خودی نشان دهد . سازنده یک ساختمان یا مصرف کننده آن ضرورتی جهت نصب نمی بیند . زیرا ممکن است سیستم اعلام حریق در یک منزل در طول سالیان کاربردی نداشته باشد.

و یا حتی مضر هم باشد چون شیطنت های کودکانه نظیر شکستن شاسی اعلام حریق یا مورادی از این دستها سبب می گردد تا گاه و بی گاه سیستم اعلام خطر نماید در صورتی که خطری وجود نداشته است.

وقتیکه حریق رخ می دهد مهمترین موضوع دارای اهمیت فراوان است زمان می باشد، همواره شکایت تمام کسانی که ساختمان یا انبار یا … آنان دچار حریق شد شکایت از تاخیر در زمان رسیدن آتش نشانان می باشد زیرا فرصت دیدن حریق تا خاموش کردن آن زمان زیادی نیست و همواره آتشنشانان با مشکلات مانند ترافیک تا رسیدن و بعد از آن رسیدن تا طبقات بالا یا ارتفاع های بلند در ساختمان دچار حریق شده اند.

اینجاست که نقش پیشگیری دارنده سیستم اعلام حریق از موضوعات دارای اهمیت است.

البته تنها نصب این سیستم کافی نیست زیرا این ادوات نیز مانند سایر ادوات الکترونیکی باید دارای سیستم تعمیر و نگه داری باشد. پس از نصب این سیستم ما باید آنها را در زمانهای معینی مورد بازرسی قرار داد تا از خرابی های احتمالی آن جلوگیری بعمل آید و در شرایط لازم سیستم به درستی عمل کند. در ادامه به بررسی اجزاء سیستم اعلام حریق می پردازیم.

2-تقسیم بندی سیستم اعلام حریق با توجه به پیکربندی حفاظت و انواع آن

همانگونه که در مقدمه ذکر گردید حفاظت از جان و دارایی مهمترین مواردی است که برای انسان دارای اهمیت می باشد لذا با توجه به این مسائل سیستم های اعلام حریق را می توان به دسته بندی های ذیل تقسیم نمود.

1-2-حفاظت از جان                           Life  Protection

سیستم های اعلام حریقی که جهت حفاظت از جان برای یک سازه طراحی می شوند را می توان در چندین سطح تقسیم بندی نمود.

1-1-2-بکارگیری سیستم های اعلام حریق تنها برای فضاهایی که دارای خطر بسیار بالایی هستند.

2-1-2-بکارگیری سیستم های اعلام حریق برای مسیرهای فرار

3-1-2-بکارگیری سیستم های اعلام حریق تنها برای مسیرهای فرار و اتاقهای مجاور که دسترسی به این مسیر ها دارند.

4-1-2-بکارگیری سیستم های اعلام حریق تنها برای مسیرهای فرار و فضاهایی که  از لحاظ بروز حریق خطرات بیشتری را متوجه ساکنین می نماید.

5-1-2-بکارگیری سیستم اعلام حریق برای کلیه فضاهایی یک سازه بجز حمام و دستشویی

 

2-2-حفاظت از اموال و دارایی ها

چنانچه سیستم اعلام حریق برای حفاظت از اموال و دارایی های درنظرگرفته شود      می توان آن را در 2 سطح تقسیم بندی نمود.

1-2-2-بکارگیری سیستم اعلام حریق برای کلیه فضاها

2-2-2بکارگیری سیستم اعلام حریق برای فضاهایی که از قبل طراحی شده اند

شایان ذکر است که کلیه این دسته بندی ها با توجه به استانداردهای رایج صورت پذیرفته است.

 

3-انواع سیستم اعلام حریق :

1-3-سیستم اعلام حریق عمومی (متعارف)  Conventional

در سیستم اعلام حریق عمومی یا متعارف که قدیمی ترین نوع سیستم اعلام حریق می باشد بعد از انتخاب نوع پیکربندی (بر اساس مباحث قبلی ) یک سازه که تحت حفاظت سیستم اعلام حریق قرار می گیرد بر اساس یک سری از استانداردهای موجود به قسمت های مختلف تقسیم می شود . که به هر یک از این قسمت ها اصطلاحا ZONE     می گویند که این نواحی می تواند شامل چند اتاق و راهرو یا راه پله ها و … می باشد. این نواحی برای سیستم اعلام حریقConventional توسط طراح و مطابق استاندارد تعریف می شوند.. هر یک از این  Zoneمتشکل از چندین Detectorو M.C.P می باشد. چنانچه یکی از این تجهیزات حریق را حس نماید کل ناحیه مربوطه بعنوان منطقه حریق شناخته شد و توسط سیستم تحلیلگر اعلام هشدار می نماید.

2-3-سیستم اعلام حریق آدرس پذیر Addresable

سیستم اعلام حریق آدرس پذیر همانا که از اسم آن پیدا است بر خلاف سیستم  نوع قبل یعنی Conventional که چندین بخش یک سازه در یک ZONE قرار می گرفتند هر یک از اجزاء ZONE یعنی detector ها و M.C.P دارای یک آدرس می باشند و اپراتور کنترل کننده سیستم اعلام حریق دقیقاً متوجه خواهد شد کدام جزء یک ZONE یک حریق را حس کرده و در نتیجه زمان دسترسی به نقطه ای که مورد حریق قرار گرفته که سریعتر از سیم نوع قبل می باشد . شایان توجه می باشد که سیستم آدرس پذیر گرانتر از سیستم Convention می باشد.

پیکربندی در سیستم اعلام حریق عمومی convention به لحاظ الکتریکی از نوع شعاعی و در سیستم اعلام حریق آدرس پذیر به صورت حلقوی می باشد.

 

4-اجزاء سیستم اعلام حریق

1-4-دتکتورها یا آشکارسازها

با توجه به اینکه ایجاد حریق دلایل متعددی دارد و با عنایت به تعدد این دلیل ها دتکتورها یا آشکارسازهای مختلفی جهت حس کردن این دلایل طراحی و تعریف شده است. با بررسی های بعمل آمده حریق می تواند ناشی از حرارت – دود – نشت گاز – و شعله باشد و با توجه به این دلایل آشکار سازها در دسته  بندی های ذیل تعریف شده اند

دود از جمله اولین علائم بروز یک حریق می باشد. اغلب اجسام بویژه اجسامی که در منازل بکار گرفته می شوند اولین مرحله حریق  یعنی دود از جسم متصاعد می گردد. با توجه به تعدد اجسام در منزل از قبیل فرش ،‌موکت و مبل –کتاب و … دود با شرایط متفاوت از این اجسام صادر می شود بدین لحاظ آشکارسازی های دودی متفاوتی نیز ساخته شده است این آشکارساز ما بشرح ذیل می باشند .

 

1-1-4-آشکارساز دودی از نوع Photoelotre (نوری)

1-1-4-برای آشکارسازها دودی از نوع Photoelectric جهت تشخیص حریق از سه نوع تکنولوژی استفاده می نمایند که این تکنولوژی ها بشرح ذیل می باشد.

سه نوع تکنولوژی وجود دارد

1-حالتی که یک منبع نور (LED) در حال پخش نور می باشد و یک سلول حساس به نور با زاویه خاصی در طرف دیگر قرار دارد در حالت عادی که دود وجود ندارد نور LED به سلول حساس نور می رسد و ولتاژ خروجی سلول حساس به نور برای تحریک FACP صفر می باشد.

2-حالتی که یک منبع نور LED در حال پخش نور می باشد و یک سلول حساس به نور مستقیماً در مقابل منبع نورانی قرار دارد و در حالتی که هیچ دودی وجود ندارد ولتاژ سلول نورانی یک عدد ثابت می باشد به محض اینکه دود داخل محفظه قرار گرفته است میزان تشعشع ای که به سلول نورانی می رسد کم می شود و باعث تحریک دستگاه می شود

3-حالت سوم اینکه یک منبع صادر کننده اشعه مادون قرمز یک طرف قرار داد و قسمت دریافت کننده آن در طرف دیگر و این حالت فرستادن اشعه و دریافت اشعه دائما و بطور پیوسته در حال اتمام می باشد هنگامیکه دودی حادث می شود این مسیر را قطع می نماید و باعث تحریک دستگاه می گردد. از این تکنولوژی در سرسراها – سوله های بزرگ صنعتی با ارتفاع زیاد تا 25 استفاده می شود و به این دتکتورهای دودی – نوری  Infrared Beam Smoke Detector نیز می گویند.

2-1-4-آشکار ساز دودی یونیزاسیون 

در آشکارسازی دودی یونیزاسیون یک محفظه‌ای وجود دارد که دو الکترود به آن وصل می باشد و در داخل محفظه ماده رادیواکتیو از  نوع آمریسیوم وجود دارد، که هوا را یونیزه کرده و باعث جاری شدن جریان الکتریکی بین دو الکترو میگردد و این جریان برای دستگاه مرکزی تعریف شده می باشد. هرگاه دود داخل محفظه قرار گیرد باعث میشود که عمل یونیزاسیون بخوبی انجام نگیرد و میزان جریان ارسالی کمتر می شود و در نتیجه دستگاه دود را با تغییر جریان یونیزاسیون حس می کند 

 

3-1-4-آشکار دودی از نوع Laser (لیزری)

آشکارساز لیزری همانند آشکارساز دودی نوری می باشد با این تفاوت که منبع نور بر خلاف قبل یک دیود لیزر می باشد و دارای دقت بالاتری می باشد.

 

4-1-4-آشکار دودی استنشاقی

اساس کار آشکارساز دودی استنشاقی همانند سایر دتکتورهای دودی می باشد. همانطور که در سایر دتکتورهای دودی مشاهده کردیم، غلظت دود و ضخامت دود معیار مهمی بوده، در دتکتورهای دودی استنشاقی از هوای محیط توسط لوله هایی نمونه گیری شده، هوای نمونه گیری شده وارد دتکتور استنشاقی     می شود و در آنجا پس از عبور از فیلتر از مسیر دتکتور دودی داخلی گذشته و مورد آنالیز قرار می گیرد و نهایتاً توسط یک فن از محفظه دتکتور خارج می گردد.

 

 

2-4-آشکار ساز  شعله    Flame Detecter

1-2-4 آشکار ساز شعله شعله مادون قرمز  Infrared flame Detector

2-2-4-آشکار ساز شعله ماورا بنفش Ultra Violet Flame Detector

3-2-4-اشکار شکل ترکیبی  Uv

 

هنگامیکه شعله از حریق بر می خیزد به دلیل خاصیت شعله، و در حقیقت     ماده ای که باعث ایجاد حریق می گردد باعث قطع شدن اشعه ماورء بنفش و یا اشعه مادون قرمز یا نور  می گردد و سیستم به نوع ماده ای شیمیایی که باعث حریق می گردد از این نوع آشکار ساز استفاده می شود. در حقیقت طول موج ماورابنفش کوچکتر از طول موج مادون قرمز می باشد. شایان توجه می باشد که شعله ناشی از منابع هیدروکربنی دارای طول موج در محدوده ماورء بنفش بوده و شعله ناشی از ذغال سنگ (پایه گیاهی) دارای طول موج در حدود مادون قرمز می باشد.

3-4-آشکار ساز گاز

این نوع دتکتور با حس گازها خود عکس العمل نشان می دهند و به Panel   اعلام نشت گاز می نماید این دتکتور ها به لحاظ ساختمانی و سنس گاز به سه دسته تقسیم می شوند:

1- آشکار ساز گازهایMethane, Propane, Butane, Iso-Butane

2- آشکار ساز گاز CO

3- آشکار ساز گازهای مراکز خاص همانند گازهای نشت شده از چاهای نفت همانند H2


4-4- آشکارساز حرارتی

یکی از مهمترین مشخصه های وجود حریق افزایش درجه حرارت محیط است . در گاهی اوقات از حریق هیچ گونه دودی بلند نمی شود بلکه فقط این دمای محیط است که بالا می رود یا در برخی مکانهای خاص مانند آشپزخانه ممکن است دود متصاعده شده از غذای سوخته نیز منتشر شود که این موضوع دلیلی برای حریق نمی باشد. به همین خاطر آشکار سازی حرارتی طراحی گردد که در برخی نقاط خاص از جمله آشپزخانه نصب می گردد و تا در صورت وجود حریق که ناشی در پی آن افزایش درجه حرارت را سبب می گردد سیستم حریق را حس نمود و اعلام نماید.

آشکار ساز حرارتی به دو دسته تقسیم  بندی می گردد.

 

1-4-4- آشکار ساز حرارتی دمای ثابت Fix Temperature : مکانیسم عملکرد آن بصورت بی متال یا ترمیستوری می باشد.

2-4-4-آشکار حرارت عکس العمل سریع Rate of Raise temperature : نحوه طراحی آن به صورتی می باشد که علاوه بر دمای محیط ، زمان افزایش دما  مهم می باشد برای اغلب آشکارسازهای عکس العمل سریع شیب منحنی 8.4 درجه سانتیگراد در 60  ثانیه می باشد.

هر دو دسته آشکارساز حرارتی را می توان در سه کلاس حرارتی ذیل تقسیم بندی کرد :

(60-57 درجه) (70-65) – (90 درجه)

3-4-4-آشکار حرارت خطی : آشکارسازهای خطی همانند کلافهای سیم می باشند که مکانیسم عملکرد آنها می تواند بر اساس تغییر مقاومت ، انبساط مایع ، یا گاز تحت تاثیر گرما در داخل کلاف و یا استفاده از چندین فلز زد واگذار می باشد. در این سه مکانیزم می باشد ، استفاده از یک زوج سیم به هم تابیده که عایق پلیمری حساس با گرما آنها را از هم جدا نموده آنها این زوج سیم توسط یک مقاومت به هم وصل شده اند و سر دیگر آن به مرکز کنترل اعلام حریق وصل شده است و در صورت حرارت در یک نقطه عایق پلیمری حساس به حرارت ذوب شده و باعث اتصال کوتاه شدن آن نقطه از سیم می شود و مقاومت مسیر تغییر خواهد کرد. و با توجه به میزان تغییر مقاومت نقطه ای که باعث تغییر مقاومت شده شناسایی می شود.

5- شستی اعلام حریق Manual Call Point

شستی اعلام حریق به لحاظ طبقه بندی در خانواده اجزاء هشدار دهنده حریق از نوع دستی می باشد که به لحاظ مکانیسم  عملکرد آن دارای دو نوع زیر می باشد

1-5:  Breake glass mcp

2-5:  Resetable MCP

و به لحاظ بکار بردن در محیط مختلف با IP های مختلف دارای پهنه بندی بالایی می باشد

6- اجزاء هشدار دهنده

بطور کلی اجزاء هشدار پس از حس کردن دود – حرارت و شعله توسط آشکارسازها و فرستادن سیگنال حریق ، مرکز کنترل اعلام حریق فعال شده و افراد را از وجود حریق با خبر می نماید و می توان به دسته های ذیل تقسیم بندی نمود :

1-1-6-آژیر الکتریکی

2-1-6-زنگ اعلام

3-1-6- Flash liqht

4-1-6-R.I:Remote –Indicatr

5-1-6-Flash tone

6-1-6-Flasher

 

7- جزء تحلیل گر

به پانل ارتباط دهنده که بین اجزاء آشکارساز و اجزاء ‌هشدار دهنده  قرار می گیردجزء تحلیل گر می گویند و بنابر انتخاب طراح و پیشنهاد استاندارد که کدام یک از سیستمهای  Conventional یا Adressable را انتخاب کند دو دو دسته بندی کلی دارند

1-7-پانل مرکزی اعلام از  نوع  conventtion

1-1-7- پانل مرکزی اعلام از  نوع  conventionl –zoneal

2-1-7-پانل مرکزی اعلام حریق  conventional –General

2-7-پانل مرکزی اعلام حریق از نوع آدرس پذیر


 

8- مراجع

- Installation Hand Book MNVIER

- Installation Hand Book ZETA  

- BRITISH Standard 5839

نظرات() 
league war cheats
یکشنبه 6 اسفند 1396 12:36 ق.ظ
من واقعا از صاحب این وب سایت که این را به اشتراک گذاشته است سپاسگزارم
پست قابل توجه در اینجا
chromatic souls hack
شنبه 5 اسفند 1396 02:42 ق.ظ
شما خیلی باحال هستند! من فکر نمی کنم یک خواندن داشته باشم
چیزی مثل این قبیله خیلی شگفت انگیز برای پیدا کردن کسی با چند اندیشه اصلی در این موضوع.
واقعا.. با تشکر از شروع این تا. این وب سایت یک چیز است که در مورد آن مورد نیاز است
وب، کسی با کمی اصالت!
foot problems
شنبه 18 شهریور 1396 03:42 ق.ظ
It's a shame you don't have a donate button! I'd without a doubt donate to this outstanding
blog! I guess for now i'll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my Google account.
I look forward to new updates and will talk about this website
with my Facebook group. Chat soon!
leatricecicale.blog.fc2.com
سه شنبه 17 مرداد 1396 07:40 ق.ظ
Heya i am for the first time here. I came across this board and I find It truly useful &
it helped me out much. I am hoping to offer one thing back and aid others such as you helped me.
Can stretching help you grow taller?
شنبه 14 مرداد 1396 09:54 ب.ظ
You're so cool! I don't believe I have read through anything like that
before. So great to discover somebody with a few original thoughts on this subject.
Seriously.. many thanks for starting this up.
This web site is one thing that's needed on the internet, someone
with a little originality!
Can you have an operation to make you taller?
شنبه 7 مرداد 1396 06:36 ب.ظ
I am extremely impressed with your writing skills as well
as with the layout on your weblog. Is this a paid theme or
did you modify it yourself? Anyway keep up the excellent quality writing,
it is rare to see a nice blog like this one nowadays.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر